انتخاب مىكند . تازه اين نظر هم ( انسان بالقوه طالب سعادت است ) آنگاه صحيح است كه نظر سقراط را بپذيريم كه انسان تنها به علّت جهالت و نادانى راه شقاوت و گمراهى را مىپيمايد ، اما اگر نظر ارسطو را بپذيريم كه مىگويد علم به تنهايى كافى نيست ، قدرت اراده و ملكات اكتسابى و يا صفات فطرى بايد كمك بدهد ، اين نظر قابل رد و انكار است . سعادت و آرزو ممكن است كسى بگويد : سعادت عبارت است از نيل كامل به آرزوها . هر كسى در اين جهان يك سلسله هدفها و آرزوهايى دارد و آن آرزوها در افراد مختلف ، متفاوت است . سعادت هر كسى به اين است كه به آرزوهايى كه دارد توفيق يابد . شقاوت و بدبختى اين است كه انسان به هيچيك از آرزوهاى خود نائل نگردد . در آن ميان آن كسانى كه به تمام آرزوهاى خود نائل مىگردند از سعادت كامل بهره‌مندند و آن كسانى كه به هيچيك از آرزوها نائل نمىشوند بلكه بالعكس امورى به آنها رو مىآورد كه از آنها تنفّر دارند ، در شقاوت و بدبختى كامل فرو رفته‌اند ؛ باقى مردم به نسبت نيل و عدم نيل به آرزوها سعادتمند يا بدبخت و محرومند . اين تفسير صحيح نيست . هر چند در اين تفسير جنبهء همه جانبه بودن سعادت تا اندازه‌اى رعايت شده است و هر چند اين مطلب مورد قبول است كه بين سعادت و آرزو ارتباط برقرار است امّا نمىتوان سعادت را عين نيل به آرزوها دانست ، زيرا اوّلا بشر چيزهايى را آرزو مىكند كه مىپندارد آن چيزها خوشى و آسايش و سعادت او را تأمين مىكنند ، امّا بسيار اتفاق مىافتد كه در تمنّى و آرزوى خود اشتباه مىكند ، بعد كه به آن مىرسد مىبيند اشتباه كرده است . محال است كه انسان به سعادت نائل شود و بفهمد اشتباه كرده است ، اما محال نيست بلكه بسيار اتّفاق مىافتد كه به آرزوى خود مىرسد و مىفهمد اشتباه كرده است . به عبارت ديگر نيل به سعادت پشيمانى بردار نيست ، امّا نيل به آرزو پشيمانى بردار است ( وَ عَسى أَنْ تَكْرَهُوا شَيْئاً وَ هُوَ خَيْرٌ لَكُمْ ، وَ عَسى أَنْ تُحِبُّوا شَيْئاً وَ هُوَ شَرٌّ لَكُمْ ) « 1 » .

--> ( 1 ) . بقره / 216 .